Πρότυπα σχολεία και ιδεοληψίες*

Ποιος θα επέλεγε να εγχειριστεί από έναν μέτριο χειρουργό ή να δει στην αγαπημένη ομάδα του έναν μέτριο προπονητή; Κι όμως, η αρχή «της χρυσής μετριότητας» είναι η διακηρυγμένη αρχή της κυβέρνησης στην εκπαίδευση.

Μπορεί ο υπουργός Παιδείας να δήλωσε ότι δεν καταργούνται τα πρότυπα σχολεία αλλά μέχρι στιγμής ουδείς γνωρίζει τον τρόπο εισαγωγής των μαθητών σε αυτά. Το θέμα παραμένει ανοιχτό και το Υπουργείο Παιδείας επιχειρεί να ισορροπήσει μεταξύ αφενός των συμφερόντων της συντριπτικής πλειονότητας γονέων και μαθητών που αισθάνονται αβεβαιότητα και οργή εξαιτίας των κυβερνητικών παλινωδιών και αφετέρου να «κλείσει το μάτι» στα συνδικάτα των καθηγητών οι οποίοι, κυρίως λόγω ιδεοληψίας, δεν αισθάνονται άνετα με τα πρότυπα και τα πειραματικά σχολεία. Αλλά πρότυπα σχολεία χωρίς εξετάσεις μοιάζουν με ποδήλατο χωρίς ρόδες. Δεν έχουν καμία απολύτως έννοια χωρίς την ύπαρξη αυστηρής επιλογής του μαθητικού τους δυναμικού.

Η εύλογη απάντηση στο ερώτημα «γιατί χρειαζόμαστε τα πρότυπα σχολεία;» είναι ότι τέτοιου είδους θεσμοί ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των χωρών στον διεθνή καταμερισμό εργασίας μέσω της πρόωρης ανίχνευσης, αξιοποίησης, προσέλκυσης και διατήρησης ταλαντούχου ανθρώπινου δυναμικού. Δεν υπάρχει προηγμένη χώρα που να μην έχει εφαρμοστεί αντίστοιχος θεσμός προτύπων σχολείων. Στην Αγγλία υπάρχουν, λ.χ., τα Grammar Schools, ενώ στη Γερμανία τα Gymnasiums. Ακόμη και στην πρώην Σοβιετική Ένωση οι κομμουνιστές είχαν δημιουργήσει τα special schools, με σκοπό τη δημιουργία ενός μηχανισμού έγκαιρης διάγνωσης και αξιοποίησης των μαθητών με ιδιαίτερες πνευματικές ικανότητες. Η χώρα μας με τη γενικότερη αποστροφή των εκπαιδευτικών θεσμών της και των πανίσχυρων εκπαιδευτικών συντεχνιών προς τον ανταγωνισμό υπονομεύει τους προικισμένους με ταλέντα και δεξιότητες μαθητές. Κατ’ αυτόν τον τρόπο υπονομεύει τον εαυτό της υποθηκεύοντας το μέλλον της. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα κατατάσσεται μόλις στην 50ή θέση στον τομέα της αποτελεσματικής διαχείρισης και αξιοποίησης ταλέντων κατά τον παγκόσμιο δείκτη ανταγωνιστικότητας ταλέντων (GTCI)[i].

Ένα δεύτερο επιχείρημα είναι ότι τα πρότυπα σχολεία διευρύνουν τις διαθέσιμες επιλογές γονέων και μαθητών στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα. Η Ελλάδα είναι, πάλι σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, μια χώρα της οποίας το εκπαιδευτικό σύστημα χαρακτηρίζεται από τον μικρότερο βαθμό ποικιλίας δημόσιων σχολείων και άρα διαθέσιμων επιλογών σε ειδικές ομάδες μαθητών ώστε να καλλιεργήσουν τα ιδιαίτερα ταλέντα και τις κλίσεις τους.[ii] Θα μπορούσε βέβαια να αντιτείνει κανείς πως κάτι τέτοιο θα μπορούσε να επιτευχθεί στο πλαίσιο του ενιαίου (comprehensive) σχολείου για όλους τους μαθητές. Όμως είναι σαφές πως πρόκειται για μια ιδιαίτερα ακριβή επιλογή, την οποία τα δημόσια οικονομικά της χώρας αλλά και πολύ πιο αναπτυγμένων χωρών δεν είναι δυνατόν να υποστηρίξουν. Έτσι προκρίνεται η ανάπτυξη πολλαπλών τύπων σχολείων για να καλύψουν ειδικά ταλέντα μαθητών.

Ένα τρίτο επιχείρημα υπέρ της διατήρησης των προτύπων σχολείων είναι η τεράστια αποδοχή του θεσμού από τους άμεσα ενδιαφερόμενους, δηλαδή τους γονείς και τους μαθητές, τους οποίους μονίμως στην Ελλάδα αγνοούμε, λες και το εκπαιδευτικό σύστημα υπάρχει για να ικανοποιεί τα συντεχνιακά αιτήματα των δασκάλων και καθηγητών. Έτσι ενώ το 2013 η ζήτηση εκφρασμένη ως η αναλογία αιτήσεων προς προσφερόμενες θέσεις για τα πρότυπα σχολεία ήταν 3,1:1, το επόμενο έτος η σχετική αναλογία εκτοξεύθηκε σε 3,9:1 σημειώνοντας αύξηση κατά 25%.[iii] Είναι βέβαιο πως η αύξηση της ζήτησης λειτούργησε τουλάχιστον εν μέρει εις βάρος των μεγάλων ιδιωτικών σχολείων, τα οποία ο νέος υπουργός Παιδείας με ειλικρίνεια αναγνώρισε κατά τις Προγραμματικές Δηλώσεις της κυβέρνησης ότι είχαν μετατραπεί στα «καλά σχολεία της χώρας». «Στην εποχή μου τα καλά σχολεία ήταν τα δημόσια σχολεία, ενώ σήμερα καλά σχολεία θεωρούνται τα ιδιωτικά σχολεία» ανέφερε συγκεκριμένα. Και πράγματι έτσι είναι. Αρκεί κανείς να ανατρέξει στα δημοσιευμένα στοιχεία. Στο χρονικό διάστημα από το 1986, δηλαδή τη σχολική χρονιά μετά την κατάργηση των πρότυπων σχολείων, μέχρι και το 2009, τη χρονιά δηλαδή που ενέσκηψε η οικονομική κρίση στη χώρα, τα ιδιωτικά σχολεία αύξησαν το μερίδιο της συμμετοχής τους στο μαθητικό πληθυσμό κατά περίπου 43,6% σε βάρος φυσικά του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος.[iv]

Μήπως όμως με την κατάργηση των πρότυπων σχολείων μειώθηκε τουλάχιστον η κοινωνική ανισότητα στην εκπαίδευση, όπως επαγγέλλονταν οι λαϊκιστές του ΠΑΣΟΚ και των κομμάτων της αριστεράς; Ούτε αυτό φαίνεται να ισχύει. Όπως προκύπτει από τον παρακάτω Πίνακα, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ, ενώ τη χρονιά κατάργησης των πρότυπων σχολείων οι μισοί περίπου πρωτοετείς φοιτητές των ΑΕΙ προέρχονταν από οικογένειες χαμηλού εκπαιδευτικού επιπέδου και άρα κατά τεκμήριο και χαμηλού εισοδηματικού επιπέδου, το 2008 μόλις ένας στους δέκα πρωτοετείς φοιτητές προερχόταν από τα αντίστοιχα στρώματα.[v] Αυτό εν μέρει οφείλεται βεβαίως και στη μείωση στον γενικό πληθυσμό των ατόμων με χαμηλή εκπαίδευση. Συγκεκριμένα, ενώ σύμφωνα με σχετικές εκθέσεις του ΟΟΣΑ μεταξύ του 1971 και του 1991 υπήρξε μείωση των ατόμων με εκπαίδευση δημοτικού ή και μικρότερη κατά 2,8 φορές, η αντίστοιχη μείωση στην εκπροσώπηση των πρωτοετών φοιτητών που προέρχονται από τις οικογένειες αυτές μεταξύ των ετών 1985 και 2005 ήταν μικρότερη κατά 4,2 φορές.[vi] Ενώ, με άλλα λόγια, μεσολάβησε η μαζικοποίηση του συστήματος της ανώτατης εκπαίδευσης της χώρας (και με την ίδρυση πολλών νέων ΑΕΙ), ο «εκδημοκρατισμός» του ελληνικού Πανεπιστημίου (με το νόμο 1268/82, γνωστό και ως νόμο πλαίσιο) και η κατάργηση όλων των σχολείων της «ελίτ» (με την κατάργηση όλων των προτύπων το 1983), το εκπαιδευτικό μας σύστημα έγινε περισσότερο κοινωνικά επιλεκτικό εξυπηρετώντας τα συμφέροντα όχι των φτωχών αλλά των ευκατάστατων κοινωνικών στρωμάτων. Όπως αποδεικνύει η οικονομική ανάλυση ελάχιστα από τα χρήματα που δαπανά το κράτος για την εκπαίδευση πηγαίνουν στους φτωχούς. Αυτή είναι και η μόνιμη παρενέργεια όλων των συστημάτων κοινωνικής πολιτικής που στηρίζονται στη μεσολάβηση πολιτικών και γραφειοκρατικών μηχανισμών και δεν επιδοτούν απευθείας εκείνους που πραγματικά έχουν ανάγκη. Δεν ενισχύουν τους φτωχούς αλλά τα μεσαία και εύρωστα οικονομικά στρώματα που διαθέτουν τους μηχανισμούς πληροφόρησης και πρόσβασης στη γραφειοκρατία. Άρα οι λόγοι θα πρέπει να αναζητηθούν αλλού, καθώς τα αίτια είναι βαθύτερα από αυτά που κοινότοπα συνήθως διακινούνται από τις κομματικές και συνδικαλιστικές γραφειοκρατίες. Άλλωστε και μόνο το πλήθος των προτύπων σχολείων (μόλις 60 σε όλη τη χώρα) σε σχέση με το σύνολο των σχολείων της χώρας (περίπου 12.500) και με μόνο οδηγό τη λογική θα μπορούσε να οδηγήσει κάποιον στο συμπέρασμα ότι δεν είναι δυνατόν να αποδίδεται η έλλειψη κοινωνικής δικαιοσύνης του εκπαιδευτικού μας συστήματος στα πρότυπα σχολεία.

Με βάση τα παραπάνω συμπεραίνουμε πως η κυβέρνηση πρέπει να κινηθεί προς την εντελώς αντίθετη κατεύθυνση από αυτή που δείχνει ότι ακολουθεί στα πρώτα της βήματα. Τα πρότυπα σχολεία είναι ανάγκη να αποτελέσουν ένα εκτεταμένο δίκτυο σχολείων σε όλες τις περιφέρειες της χώρας ώστε όλα τα παιδιά, και όχι μόνο αυτά της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, με ιδιαίτερες πνευματικές ικανότητες και χαρίσματα να μπορούν να αξιοποιούν πλήρως τις δυνατότητές τους αυτές μέσα στο δημόσιο σύστημα χωρίς οι γονείς τους να αναγκάζονται να καταφεύγουν, εάν φυσικά έχουν την οικονομική δυνατότητα, στα ιδιωτικά σχολεία. Η οικονομική αδυναμία των γονέων ή η έλλειψη κατάλληλων σχολείων υποδοχής δεν πρέπει να είναι οι αιτίες που θα εμποδίσουν την πρόοδο παιδιών που ξεχωρίζουν. Σε αυτά τα φωτισμένα μυαλά μπορεί να ελπίζει η χώρα για να ξεφύγει από την υστέρηση και το περιθώριο.

Σκοπός της εκπαίδευσης δεν μπορεί να είναι η «σφαγή» των αρίστων, αλλά, όπως συμβαίνει γενικότερα στην πραγματική ζωή, η παροχή σε όλα τα παιδιά του δικαιώματος της επιλογής και της ευκαιρίας να αναπτύξουν τα ιδιαίτερα ταλέντα τους και τις άνισες δυνατότητές τους. Ο πλούτος μιας χώρας είναι το ανθρώπινο κεφάλαιο που επιτρέπει αυτή να δημιουργηθεί μέσω των εκπαιδευτικών θεσμών της.

* Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή της 8ης Απριλίου 2015.

---

[i] http://goo.gl/MBUe4U

[ii] OECD (2010c). Indicator D5: What school choices are available and what measures do countries use to promote or restrict school choice? Στο Education at a glance 2010: OECD indicators. Paris: OECD Publishing. Ανακτήθηκε από http://goo.gl/Cu97UT

[iii] http://goo.gl/1a1nYh

[iv] http://digilib.lib.unipi.gr/dspace/bitstream/unipi/4330/1/Viglaki.pdf (Πίνακας 3.7, σελ.55-56).

[v] http://nemertes.lis.upatras.gr/jspui/bitstream/10889/4460/1/Nimertis_Koumpouli%28econ%29.pdf (Πίνακας 2, σελ.28)

[vi] http://www.stat-athens.aueb.gr/~jpan/oosa-report/oosa-report-ch3.pdf (σελ.19-20).

ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΑΡΑΚΜΗΣ*

Με το άρθρο 29 παρ. 6 του νομοσχεδίου που τιτλοφορείται «Εκδημοκρατισμός της διοίκησης - Καταπολέμηση Γραφειοκρατίας και Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση - Αποκατάσταση Αδικιών και άλλες διατάξεις» του Yπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, του οποίου αναπληρωτής υπουργός είναι ο Γ. Κατρούγκαλος καταργείται το άρθρο 42 του ν. 4250/2014. Το άρθρο 42 προέβλεπε τον επανέλεγχο των δικαιολογητικών όσων έχουν μετατραπεί οι συμβάσεις τους από ορισμένου χρόνου σε αορίστου κυρίως με το ΠΔ 164/2004, γνωστό και ως διάταγμα Παυλόπουλου, με το οποίο το πελατειακό κράτος μονιμοποίησε τους κομματικούς φίλους του.

Λίγα λόγια γι’ αυτό. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης με την παραπάνω διάταξη αποφάσισε να ελέγξει ουσιαστικά, εάν εκείνο το τεράστιο συλλογικό ρουσφέτι πληρούσε τουλάχιστον τις προϋποθέσεις της νομιμότητας (δεν χρησιμοποιήθηκαν πλαστά έγγραφα κ.ο.κ.). Ο έλεγχος των μονιμοποιήσεων των συμβασιούχων στο Δημόσιο ήταν λοιπόν μια πράξη δικαιοσύνης και ξεχωριστής γενναιότητας, διότι εκτός των άλλων έθετε τέρμα σε μια περίοδο διακομματικής ατιμωρησίας των «πελατών» των κομμάτων οδηγώντας τους ενόχους σε απόλυση και στον Εισαγγελέα.

Σε ηθικό επίπεδο το θέμα είναι μείζον. Εντυπωσιάζει βεβαίως η υποκριτική διάθεση και η κουτοπονηρία με την οποία ένα φαινόμενο συλλογικής διαφθοράς αντιμετωπίστηκε από την πλειονότητα των πολιτών.

Στον νόμο Μητσοτάκη εναντιώθηκε ό,τι πιο αναχρονιστικό και αντιδραστικό υπάρχει στον δημόσιο βίο της χώρας. Όλο το ισχυρότατο αντιμεταρρυθμιστικό κατεστημένο της παρακμής (ΠΟΕ-ΟΤΑ, πολλοί αριστεροδεξιοί δήμαρχοι, η Δούρου κ.ο.κ.) υπεραμύνθηκε του πιο άθλιου και διεφθαρμένου πελατειακού συστήματος με πρόσχημα την αξιολόγηση που προωθούσε ο τότε υπουργός. Οι αντιδράσεις επιχείρησαν να αποτρέψουν τον έλεγχο των μονιμοποιήσεων των πρώην συμβασιούχων. Στο θέμα αυτό μεγαλούργησαν οι κομματικές και δημοτικές συμμορίες. Είναι βέβαιο δηλαδή ότι ο επανέλεγχος των μονιμοποιήσεων που έγιναν με βάση το άρθρο 11 του Π.Δ. 164/2004 θα έβγαζε …πολλούς λαγούς. Χιλιάδες συμβασιούχοι μονιμοποιήθηκαν χωρίς να πληρούν τις προϋποθέσεις που όριζε η νομοθεσία. Δηλαδή μονιμοποιήθηκαν παραβιάζοντας τον νόμο με συνεργούς αυτών τούς τοπικούς άρχοντες, τους συνδικαλιστές και τα κομματικά επιτελεία. Τα παιδιά και οι παρατρεχάμενοι του κομματικού συστήματος παρέκαμψαν το ΑΣΕΠ και κατέλαβαν αναξιοκρατικά και παράνομα χιλιάδες θέσεις στον στενό και ευρύτερο δημόσιο τομέα εις βάρος άλλων περισσότερο άξιων αλλά χωρίς κομματική ταυτότητα ή γνωριμίες.

Το θέμα λοιπόν του ελέγχου από μηδενική βάση των μονιμοποιήσεων ήταν κρίσιμο και από αυτό θα κρινόταν εν πολλοίς το εάν η χώρα θα ήταν σε θέση να απαγκιστρωθεί ή όχι από τα δίχτυα του κομματικού-πελατειακού συστήματος που την οδήγησε στην καταστροφή. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι η καινούργια κυβέρνηση που αποτελεί την πιο χυδαία και αυθεντική έκφραση αυτού του κατεστημένου της κοινωνικής συνενοχής στην ανομία σπεύδει να καταργήσει τον νόμο Μητσοτάκη.

Η υπόθεση που είχε μεταξύ άλλων αναλάβει ο Γ. Κατρούγκαλος και είδε το φως της δημοσιότητας για λογαριασμό του Δήμου Λάρισας είναι συναφής. Ο Δήμος Λάρισας, όπως πολλοί ακόμη δήμοι και φορείς του Δημοσίου, αρνήθηκε να στείλει στοιχεία των φακέλων των ελεγχόμενων υπαλλήλων, ο Γενικός Γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης ακύρωσε ορθότατα την απόφαση του Δήμου και η Οικονομική Επιτροπή του Δήμου ανέθεσε την υπόθεση στο γραφείο Κατρούγκαλου πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του για να ασκήσει προσφυγή στην Επιτροπή του άρθρου 152 του Kώδικα Δήμων και Κοινοτήτων. Επισημαίνεται δε ότι στην απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής γίνεται ειδική μνεία στα προσόντα και στις ικανότητες του νυν αναπληρωτή υπουργού. Επί της προσφυγής που ασκήθηκε η Επιτροπή του άρθρου 152 δεν αποφάνθηκε άρα αυτή θεωρείται απορριφθείσα σιωπηρώς. Μετά την υπουργοποίησή του η πρώην συνεργάτης τού νυν αναπληρωτή υπουργού έστειλε επιστολή στον Δήμο με σχετική ενημέρωση για την πορεία της υποθέσεως και την πρόταση να ασκηθεί κατά της σιωπηρής απορρίψεως αίτηση ακυρώσεως. Η Οικονομική Επιτροπή του Δήμου ανέθεσε στην πρώην συνεργάτιδα του Κατρούγκαλου την άσκηση αιτήσεως ακυρώσεως κατά της σιωπηρής αρνήσεως.

Αλλά, όπως ελέχθη, ο κ. Κατρούγκαλος, που ως υπουργός έχει τη νομοθετική πρωτοβουλία, προωθεί με την παραπάνω διάταξη τη νομοθετική κατάργηση της σχετικής διάταξης με αποτέλεσμα η αιτήσεως ακυρώσεως που θα καταθέσει η πρώην συνεργάτης του να καταστεί άνευ αντικειμένου και ο Δήμος Λάρισας να δικαιωθεί.
Είναι αδιανόητο να μην αντιλαμβάνεται ένας έμπειρος νομικός το ηθικό ζήτημα της σύγκρουσης συμφερόντων που συντρέχει στο πρόσωπό του. Να μην αντιλαμβάνεται ακόμη ότι διαφθορά δεν υπάρχει μόνο όταν υπάρχει χρηματισμός. Είναι συνάρτηση της διακριτικής ευχέρειας που έχει ένας πολιτικός να λαμβάνει αποφάσεις οι οποίες μπορεί να ωφελήσουν λίγους ή πολλούς εις βάρος άλλων, ανεξαρτήτως εάν αυτός έχει προσωπικό οικονομικό όφελος.

* Δημοσιεύθηκε στην ηλεκτρονική Athens Voice στις 25/3/2015. http://www.athensvoice.gr/article/city-news-voices/πολιτικη/φαινόμενα-παρακμής

"Άκουσα πως τίποτε δεν θέλετε να μάθετε", κυρία Υπουργέ*

Μια από τις πρώτες νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης ήταν και ο νόμος 4321/2015 με τον βαρύγδουπο πλην παραπλανητικό τίτλο «Ρυθμίσεις για την επανεκκίνηση της οικονομίας». Πολλές αντιδράσεις σημειώθηκαν και η κριτική εστιάστηκε κυρίως στη διάταξη του άρθρου 21 του νόμου που κατά τη γνώμη έγκριτων νομικών, φοροτεχνικών, συνδέσμων επιχειρήσεων, αρκετών φορέων της αγοράς, ου μην αλλά και της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής, παραβιάζει το Σύνταγμα, στρεβλώνει τον ανταγωνισμό και επιδεινώνει από απόψεως ταμειακής ρευστότητας την ήδη δυσχερή θέση πολλών ελληνικών επιχειρήσεων. Περί τίνος πρόκειται: Με τη διάταξη του άρθρου 21 του νέου νόμου τροποποιήθηκε η ούτως ή άλλως προβληματική για τις επιχειρήσεις διάταξη του Κ.Φ.Ε. για τις μη εκπιπτόμενες επιχειρηματικές δαπάνες. Πιο συγκεκριμένα η παρ. ιγ΄ του άρθρου 23 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος ορίζει μεταξύ άλλων ότι στις εισαγωγές αγαθών και στην παροχή υπηρεσιών από χώρες μη συνεργάσιμες στον φορολογικό τομέα και χώρες με προνομιακό φορολογικό καθεστώς (δηλαδή χώρες με μηδενική φορολογία ή φορολογία επί των κερδών ή των εισοδημάτων ίση ή κατώτερη του 50% του ελληνικού συντελεστή φορολογίας των νομικών προσώπων) θα καταβάλλεται παρακρατούμενος φόρος που αντιστοιχεί στον φορολογικό συντελεστή φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων επί του συνόλου της δαπάνης (σήμερα ο φορολογικός συντελεστής για τα νομικά πρόσωπα είναι 26%). Οι φορολογούμενοι-εισαγωγείς θα έχουν ένα τρίμηνο μετά την πραγματοποίηση της συναλλαγής για να αποδείξουν ότι πρόκειται περί συνήθους συναλλαγής σε τρέχουσες τιμές. Διαφορετικά, οι δαπάνες αγοράς των αγαθών δεν θα λογίζονται ως έξοδα που εκπίπτουν κατά τον προσδιορισμό της φορολογίας εισοδήματος. Ο σκοπός του νομοθέτη είναι η με την παραπάνω διάταξη καταπολέμηση των τριγωνικών συναλλαγών και της φοροδιαφυγής. Βεβαίως η πρόβλεψη αυτή υπήρχε και στην προϊσχύσασα μορφή της περίπτωσης ιγ΄ του άρθρου 23 του Κ.Φ.Ε, όταν επρόκειτο για δαπάνες που καταβάλλονταν προς φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα που είτε ήταν φορολογικός κάτοικος σε κράτος μη συνεργάσιμο είτε υπέκειτο σε προνομιακό φορολογικό καθεστώς. Οι κρίσιμες και ουσιαστικές αλλαγές με την επίμαχη διάταξη είναι οι εξής: α) με τη νέα ρύθμιση κάθε επιχείρηση θα πρέπει να καταβάλει παρακρατούμενο φόρο επί του συνόλου της δαπάνης ύψους 26%, και β) εφόσον εντός τριμήνου από τη συναλλαγή αποδείξει ότι πρόκειται περί συνήθους συναλλαγής σε τρέχουσες τιμές αγοράς θα επιστρέφεται στην επιχείρηση αζημίως για το Δημόσιο ο παρακρατηθείς φόρος. Η νέα ρύθμιση είναι άκρως προβληματική, τόσο από οικονομική όσο και από νομική άποψη1,  για τους εξής λόγους: – Παραβιάζεται η συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή της φορολογικής ισότητας. Το Σύνταγμα επιτάσσει τη φορολόγηση με βάση τη φοροδοτική ικανότητα και από το Σύνταγμα επιβάλλεται με αυστηρότητα η όμοια φορολογική αντιμετώπιση των φορολογουμένων που βρίσκονται αντικειμενικά στην ίδια κατάσταση και η ανόμοια φορολογική αντιμετώπιση φορολογουμένων που βρίσκονται σε διαφορετική. Κριτήριο συνεπώς του πόσο φόρο θα πληρώσει κάποιος δεν είναι η χώρα προέλευσης των προϊόντων που αγοράζει ή των υπηρεσιών που λαμβάνει αλλά το ύψος του καθαρού εισοδήματος. Στην προκειμένη περίπτωση ο έμπορος που εισάγει για παράδειγμα ξυλεία από την Βουλγαρία βρίσκεται ανεπίτρεπτα σε δυσμενέστερη θέση από τον έμπορο που εισάγει ξυλεία από τη Σουηδία ή προμηθεύεται ξύλα από το εσωτερικό της χώρας. – Οδηγεί σε ευθεία νόθευση του ανταγωνισμού. Ευνοούνται εισαγωγικές εταιρείες και εταιρείες που προμηθεύονται τα προϊόντα τους από την εγχώρια αγορά έναντι άλλων εισαγωγικών εταιρειών με μόνο κριτήριο τη χώρα προέλευσης των ομοειδών προϊόντων που εμπορεύονται. – Παραβιάζεται η Συνθήκη για την Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία απαγορεύει την επιβολή δασμών ή άλλων φορολογικών επιβαρύνσεων ισοδυνάμου αποτελέσματος. – Αντιστρέφεται το βάρος της απόδειξης και καλείται ο φορολογούμενος να αποδείξει αρνητικό γεγονός. Η εικονικότητα μιας συναλλαγής θα πρέπει να προκύψει από τον φορολογικό έλεγχο. Το βάρος της απόδειξης το φέρει η φορολογική Αρχή, όχι ο φορολογούμενος, ο οποίος χωρίς καμιά ένδειξη ότι έχει διαπράξει φοροδιαφυγή καλείται να καταβάλει παρακρατούμενο φόρο, ακόμη κι αν είναι σε θέση να αποδείξει αμέσως ότι πρόκειται για νόμιμη συναλλαγή. Όμως η αντιστροφή του βάρους αποδείξεως εις βάρος του φορολογουμένου απαγορεύεται επίσης από το Σύνταγμα. – Κατ’ ουσίαν πρόκειται για ένα καλά μελετημένο κυβερνητικό κόλπο αφαίμαξης της αγοράς για να πληρωθούν οι υποχρεώσεις του υδροκέφαλου και αδηφάγου πελατειακού κράτους που δεν επιθυμούν επ’ ουδενί να περιορίσουν. Με την επίμαχη διάταξη και με φθηνό πρόσχημα την καταπολέμηση των τριγωνικών συναλλαγών η κυβέρνηση επιδιώκει να προβεί σε άτυπο και, το χειρότερο, άτοκο εσωτερικό δανεισμό εις βάρος των εισαγωγικών επιχειρήσεων. Επισημαίνουμε ότι η άτοκη επιστροφή χρημάτων από το Δημόσιο ισοδυναμεί σύμφωνα με τη νομολογία του ΕΔΑΔ και του ΣτΕ με επιβολή φόρου. Και τα ποσά που θα παρακρατηθούν δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητα. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία επιμελητηρίων της Βορείου Ελλάδος, μόνο από τη Βουλγαρία οι εισαγωγές των ελληνικών επιχειρήσεων υπερβαίνουν σε αξία τα 4 δισ. ευρώ ενώ οι εισαγωγές πετρελαιοειδών από την Σαουδική Αραβία αγγίζουν το 1,3 δισ. ευρώ. Επίσης, όταν οι υποχρεώσεις του Δημοσίου προς τον ιδιωτικό τομέα ξεπερνούν σήμερα τα 3,1 δισ. ευρώ και με δεδομένη την έλλειψη ρευστότητος στα ταμεία του κράτους (αλλά και φερεγγυότητας αυτού), είναι δυνατόν να πιστεύει κανείς ότι το Δημόσιο θα επιστρέψει στις επιχειρήσεις εντός τριμήνου τους φόρους που θα παρακρατεί; – Το μέτρο πλήττει καίρια την ήδη πελιδνή ρευστότητα της αγοράς, θα οδηγήσει σε κλείσιμο ή οικονομικό μαρασμό χιλιάδες εισαγωγικές επιχειρήσεις και θα έχει ως άμεσο αποτέλεσμα την περαιτέρω ραγδαία αύξηση της ανεργίας. Ταυτοχρόνως όμως θα πλήξει και τις ελληνικές εξαγωγές διότι μεγάλο ποσοστό των εισαγόμενων πρώτων υλών μεταποιούνται και επανεξάγονται ως έτοιμα ελληνικά προϊόντα. Οι μεταποιητικές επιχειρήσεις για να αντιμετωπίσουν το δυσβάστακτο κόστος και μπροστά στο φάσμα της χρεωκοπίας θα προτιμήσουν να μεταφέρουν μέρος ή το όλον της δραστηριότητάς τους στις γειτονικές βαλκανικές χώρες που διακρίνονται, αν μη τι άλλο, για το ευνοϊκό προς τις ξένες επενδύσεις θεσμικό περιβάλλον τους (σταθερό θεσμικό πλαίσιο, χαμηλή φορολογία, επενδυτικά κίνητρα κοκ.). – Τέλος, δεν θα πρέπει κανείς να υποτιμά τις αντιδράσεις των γειτονικών χωρών σε ένα μέτρο που κατ’ ουσίαν επιβάλλει δασμούς στα προϊόντα τους. Ο Βούλγαρος Πρωθυπουργός Μπόικο Μπορίσωφ προειδοποίησε ήδη την κυβέρνηση για την επιβολή αντιμέτρων από μέρους της Βουλγαρίας. Στην οικονομία ένα κυβερνητικό μέτρο, μια παρέμβαση, δεν έχει ποτέ μια μόνο συνέπεια αλλά σχεδόν πάντοτε οδηγεί σε αλληλουχία συνεπειών. Στην προκειμένη περίπτωση δεν μπορώ να σκεφθώ με ποιο τρόπο ένα τόσο καταστροφικό μέτρο θα «επανεκκινήσει την οικονομία». Μάλλον πρόκειται για ευφημισμόν.  * "Άκουσα πως τίποτε δεν θέλετε να μάθετε" τιτλοφορείται ένα από τα πιο γνωστά ποιήματα του Μπέρτολντ Μπρεχτ. Σημαντική μελετήτρια και μεταφράστρια του έργου του Μπρεχτ είναι η αναπληρώτρια Υπουργός Οικονομικών.  1 Σοβαρές επιφυλάξεις διατύπωσε επί του άρθρου 21 και η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο capital.gr. http://www.capital.gr/News.asp?id=2270299

"ΌΣΑ ΛΕΣ ΤΩΡΑ ΠΑΠΑΣ ΔΙΑΚΟΣ ΔΕΝ ΜΑΣ ΤΑΛΕΓΕΣ"*

Για πέντε χρόνια η αντιμεταρρυθμιστική ρητορεία επισκίαζε τα πάντα.
Οι φωνές της λογικής κατηγορούντο ως "ξενόδουλοι", "γερμανοτσολιάδες", "νενέκοι" κλπ.. Πρωταγωνιστές του αντιμνημονίου, αρχικώς (αλλά και οψίμως ως πρωθυπουργός της τελευταίας περιόδου) ο Σαμαράς και οι δεξιοί εθνολαϊκιστές του ομού μετά του Τσίπρα και των αριστερών εθνολαϊκιστών του και των λοιπών άκρων ένθεν κακείθεν.
Την Παρασκευή, αλλά κυρίως σήμερα με το ιστορικό "ηλεχτρονικό μήνυμα ανεξαρτησίας και αξιοπρέπειας" Βαρουφάκη (έτσι θα το αποκαλεί η νέα ορολογία το mail) και την κατ΄αρχήν απόδοχή του από το Eurogroup, το αντιμεταρρυθμιστικό μέτωπο υπέστη συντριπτικό πλήγμα.
Απολύτως αναμενόμενο. H απευκτέα στιγμή που τρομάζει περισσότερο τα πάσης φύσεως αριστερά κινήματα είναι, το δίχως άλλο, η στιγμή που καλούνται να κυβερνήσουν. Καλούνται να εφαρμόσουν κάτι που εμφάνιζαν ως "πρόγραμμα" και το οποίο είναι αδύνατο να εφαρμοστεί στην πραγματική ζωή.
Αυτό συνέβη και με το ΣΥΡΙΖΑ. Η προσγείωση υπήρξε απότομη.
Υπάρχουν δύο κυρίως ήδη ουτοπικών προγραμμάτων: τα πρώτα, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν αλλά δεν μπορούν να συγκεντρώσουν την απαραίτητη πολιτική πλειοψηφία που απαιτείται για την εφαρμογή τους, τα δεύτερα, δεν θα μπορούσαν να εφαρμοστούν ακόμη κι αν όλοι συμφωνούσαν να εφαρμοστούν. Στη δεύτερη αυτή κατηγορία ανήκουν όλα τα αριστεροσοσιαλιστικά προγράμματα.
Επί της ουσίας πάντως ο κίνδυνος για τη χώρα δεν απομακρύνεται. Στις κυβερνητικές προτάσεις γίνεται αορίστως λόγος για καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, της διαπλοκής, της διαφθοράς, του λαθρεμπορίου, στην ανασυγκρότηση του δημοσίου τομέα (οι άλλοι το λέγανε "επανίδρυση του κράτους"), δηλαδή ευχολόγια, δε γίνεται όμως λόγος α) για το πώς θα επιτευχθεί ανάπτυξη, η οποία είναι το κυρίως ζητούμενο και προϋποθέτει μεταρρυθμίσεις που θίγουν το πελατειακό κράτος και τις πιο σκοτεινές δομές του αλλά και β) πώς θα ευρεθούν 10,37 δις € έως τις 8/5, 11,6 δις € έως τις 20/7 και 7,36 δις € έως 21/12. Όσο κι αν υφαρπάξουν τα "αποθεματικά" κάποιων ασφαλιστικών ταμείων - ό,τι δηλαδή έκανε και η κυβέρνηση Καραμανλή με τα δομημένα ομόλογα- τα λεφτά που υπάρχουν είναι λίγα και ο χρόνος πιέζει ασφυκτικά.

*Λαϊκή παροιμία

O "αλκοολικός"

Kάποιος πενηντάρης αλκοολικός αντιμετώπιζε μεγάλα οικονομικά προβλήματα. 
Αποφάσισε λοιπόν να καταγράψει τα καθημερινά έξοδά του σ΄ένα χαρτί για να δει τι μπορεί να περικόψει. Άρχισε λοιπόν να γράφει: "Δύο κιλά κρασί 7 €, φαγητό 5 €, γάλα 1,5 €, μετακίνηση 4 €, λογαριασμοί (νερού, τηλεφώνου, ρεύματος) 5 €, ένδυση 1 €, φάρμακα 1 € κοκ.". 
Επειδή όμως ο προϋπολογισμός του παρέμενε ελλειμματικός άρχισε τις περικοπές: "Δύο κιλά κρασί 7 €, φαγητό 4 €, μετακίνηση 2,4 €, λογαριασμοί (νερού, τηλεφώνου, ρεύματος) 4 €, ένδυση 1€, φάρμακα 1 €". Και πάλι όμως δεν έβγαινε και δοκίμασε μια νέα αναθεώρηση: "Δύο κιλά κρασί 7 €, φαγητό 3 €, μετακίνηση 2,4 €, λογαριασμοί (νερού, τηλεφώνου, ρεύματος) 3 €, φάρμακα 0,5 €". 
Ολημερίς κι ολονυκτίς προσπαθούσε να μαζέψει τα οικονομικά του αλλά τα έξοδά του από ένα σημείο και πέρα ήταν ανελαστικά. Άρχισε τότε να κατηγορεί το μανάβη της γειτονιάς του, τον ΟΑΣΑ, τον ΟΤΕ, τη φαρμακοβιομηχανία και τους ... Γερμανούς. Να μειώσει την κατανάλωση του κρασιού ούτε καν του πέρασε από το μυαλό.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην Ελλάδα. Ενώ όλοι γνωρίζουμε ότι το πρόβλημα της οικονομίας μας είναι κυρίως το μέγεθος και η κακή ποιότητα του δημοσίου που χρόνια δανειζόταν για να μπορεί να διογκώνεται με αντιστρόφως ανάλογη αποτελεσματικότητα, εκτρέφοντας γραφειοκρατία, κομματικά και συντεχνιακά δίκτυα, διαφθορά και ελλείμματα, επιχειρούμε να λύσουμε το πρόβλημα, όπως και ο αλκοολικός του παραδείγματος, αγνοώντας τη βασική αιτία της κακοδαιμονίας μας, τη βασική αιτία της οικονομικής, ηθικής και πολιτικής κρίσης μας που δεν είναι άλλη από το υπερτροφικό, σπάταλο, πελατειακό και κομματικό κράτος.

ΡΗΤΡΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΙ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ*

Δεν υπάρχει εχέφρων πολίτης που να θέλει την αποτυχία της Κυβέρνησης στις διαπραγματεύσεις της με τους δανειστές μας. Αποτυχία της κυβέρνησης σημαίνει αποτυχία της χώρας. Επίσης είναι φανερό ότι οι εταίροι μας είναι διατεθειμένοι να μας βοηθήσουν, όπως το έκαναν μέχρι τώρα και όπως έχουν δεσμευθεί ότι θα το κάνουν ήδη από το 2012, ασχέτως εάν το τελευταίο αποκρύπτεται.

Το ερώτημα είναι εμείς τι θα κάνουμε. Και αυτά που μέχρι σήμερα έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση είτε δεν είναι αρκετά είτε οδηγούν στον αντίθετο, από τις μεταρρυθμίσεις που έχει ανάγκη ο τόπος, δρόμο.

Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, όπως και οι προκάτοχοί τους φαίνεται εσφαλμένα να δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην αναδιάρθρωση του δημοσίου χρέους από την προώθηση των διαρθρωτικών αλλαγών και μεταρρυθμίσεων. Αλλά το χρέος το δημιούργησαν οι δομικές ατέλειες της ελληνικής οικονομίας, οι θεσμικές αγκυλώσεις της και το σπάταλο πελατειακό κράτος που για δεκαετίες «παρήγαγε» ελλείμματα και πλασματική ευημερία. Η κυβέρνηση στα λόγια υπόσχεται ανάπτυξη, αλλά η ανάπτυξη δεν είναι συμβατή με τα ισχυρά πελατειακά-κομματικά δίκτυα των συντεχνιών του Δημοσίου και των ΔΕΚΟ, με την υπερμεγέθη γραφειοκρατία, με την υψηλή φορολογία, με την αναστολή των ιδιωτικοποιήσεων, με τη σκλήρυνση της αγοράς εργασίας.

Για να είναι λοιπόν βιώσιμο το χρέος πρέπει να αρθούν χωρίς καθυστέρηση οι αιτίες δημιουργίας του. Να προωθηθούν χωρίς καθυστέρηση οι μεταρρυθμίσεις που όχι μόνο είναι σε θέση να απελευθερώσουν τις δημιουργικές δυνάμεις της ελληνικής οικονομίας και να επανεκκινήσουν την παραγωγική διαδικασία, αλλά να αποτελέσουν «καθεστωτική» μεταβολή, αντικαθιστώντας το κρατικοδίαιτο παρεοκρατικό μοντέλο της μεταπολίτευσης που στηρίχθηκε στα κομματικά και πελατειακά δίκτυα με μια εξωστρεφή οικονομία που θα στηρίζεται στον παραγωγικό και πρωτοπόρο επιχειρηματία.

Και η νέα κυβέρνηση έχει τώρα μοναδική ευκαιρία να το πράξει. Δεν κουβαλά, ως συλλογικός φορέας, τις δουλείες και τις δεσμεύσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ προς κατεστημένα επιχειρηματικά κέντρα και ομάδες συντεχνιακών συμφερόντων και έχει προαναγγείλει ότι θα συγκρουστεί με ό,τι κρατά τη χώρα στην παρακμή.

Μπορεί οι πρώτες εξαγγελίες για τα εκπαιδευτικά θέματα, τα εργασιακά και τις ιδιωτικοποιήσεις να ήσαν εντελώς ατυχείς και μάλλον ο απόηχος της προεκλογικής περιόδου, αλλά χρόνος ακόμα υπάρχει, δεν έχουμε φτάσει καν στις προγραμματικές δηλώσεις. Εδώ μέχρι και η πρώην αντάρτισσα πόλεων, η πρόεδρος της Βραζιλίας Βίλμα Ρούσεφ μπροστά στη σκληρή πραγματικότητα εγκατέλειψε τις σοσιαλιστικές πομφόλυγες και υιοθέτησε ένα ξεκάθαρα φιλελεύθερο οικονομικό πρόγραμμα προς χάριν των μελλοντικών γενεών, όπως η ίδια υποστηρίζει, αναθέτοντας μάλιστα την εφαρμογή του σε ένα από τα «τρομερά παιδιά» του Σικάγου, τον περιλάλητο Γιόακιμ Λέβι, θα δυσκολευτεί λέτε ο Δραγασάκης; Αρκεί να συνειδητοποιήσουν στην κυβέρνηση ότι δε μπορείς να κτίσεις νέο σπίτι με παλαιά οικοδομικά υλικά. Με την ΟΛΜΕ και την ΠΟΣΔΕΠ δεν μπορείς να κάνεις ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα ελεύθερης επιλογής, με τη ΓΕΝΟΠ να σχεδιάσεις μια σύγχρονη πολιτική ενέργειας και με τον ΠΟΕ ΟΤΑ να οικοδομήσεις την ανεξάρτητη τοπική αυτοδιοίκηση του 21ου αιώνα. Μπορεί όλοι αυτοί –τα παλαιά οικοδομικά υλικά τής προς κατεδάφιση Ελλάδας– να στήριξαν τον ΣΥΡΙΖΑ στην ξέφρενη πορεία του από το 4% στο 37%, αλλά εάν ο ΣΥΡΙΖΑ δεν προχωρήσει στις μεγάλες διαρθρωτικές αλλαγές που χρειάζεται όσο ποτέ άλλοτε η χώρα, και που από τη φύση τους οδηγούν ταυτόχρονα σε συγκρούσεις με τους μέχρι σήμερα υποστηρικτές του, πολύ γρήγορα θα απολέσει τη δυναμική του και θα καταρρεύσει υπό το βάρος των άλυτων –με τη λογική των αντιδραστικών υποστηρικτών του– προβλημάτων της χώρας.

Η «ρήτρα ανάπτυξης» που ψάχνει σε λάθος μέρος βέβαια ο Βαρουφάκης βρίσκεται στη μείωση του κράτους ή πιο συγκεκριμένα στην απελευθέρωση της αγοράς από τη γραφειοκρατία και τα πάσης φύσεως τριτοκοσμικά θεσμικά εμπόδια στην επιχειρηματικότητα, στο άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων, στην κατάργηση των φόρων υπέρ τρίτων, στη μείωση της δυσβάστακτης φορολογίας, στις σαρωτικές ιδιωτικοποιήσεις με ξεκάθαρους και διαφανείς όρους και διαδικασίες, στην υιοθέτηση ενός ανταποδοτικού (κεφαλαιοποιητικού) συνταξιοδοτικού συστήματος, στην ελεύθερη επιλογή στο χώρο της υγείας και της παιδείας κοκ. Η «ρήτρα ανάπτυξης» είναι ο ελεύθερος δρων πολίτης και όχι ο κατευθυνόμενος και εξαρτημένος κρατικός γραφειοκράτης.

Εφόσον η κυβέρνηση του Α. Τσίπρα υιοθετήσει και υλοποιήσει τις παραπάνω μεταρρυθμίσεις θα κινηθεί η παραγωγική διαδικασία και θα παραχθεί πλούτος στη χώρα, τέτοιος που δεν έχουμε να φοβηθούμε κανένα δημόσιο χρέος. Εάν αντιθέτως επιδείξει ατολμία, τότε ακόμα κι αν τα δύο τρίτα του χρέους μας διαγραφούν θα είμαστε ανίκανοι να σταθούμε στα πόδια μας, παρίες μιας Ευρωπαϊκής οικογένειας που θα μας λυπάται και θα μας ελεεί βαρυγκομώντας.

Δεν πρέπει το οικονομικό επιτελείο της νέας κυβέρνησης να λησμονεί ότι η Ευρωπαϊκή οικογένεια αλλά και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο την προηγούμενη πενταετία απέδειξαν εμπράκτως την αλληλεγγύη τους προς τη χώρα μας. Χρηματοδότησαν τις άμεσες ανάγκες μας και δημιούργησαν πρωτογενώς τους θεσμούς εκείνους και τις διαδικασίες που επέτρεψαν την εξυπηρέτηση του χρέους της χώρας, η οποία υπό άλλες συνθήκες θα είχε χρεοκοπήσει. Το 2012 οι δανειστές μας δεσμεύθηκαν ότι εάν η χώρα υλοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η ίδια για να βγει από την κρίση, τότε είναι πρόθυμοι να προχωρήσουν σε νέα ελάφρυνση του χρέους και σε καλύτερους ακόμη όρους εξυπηρέτησής του. Είναι συνεπώς πρωθύστερη και επιπόλαιη κίνηση το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης να επιμένει στην αναδιάρθρωση του χρέους πριν υιοθετήσει η χώρα τις μεταρρυθμίσεις που θα της επιτρέψουν την έξοδο από τη δίνη του χρέους. Επίσης θα έπρεπε να αποφεύγουν να προτείνουν με προχειρότητα τρόπους αντικατάστασης ή μείωσης του χρέους στερούμενους ουσιαστικής ή νομικής βασιμότητας, όπως είναι λ.χ. τα αιώνια ομολογιακά δάνεια (perpetual bonds, τα περίφημα British Guilds), τα οποία αφενός δεν γίνονται αποδεκτά από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αφετέρου θα είχαν δυσβάστακτο για τη χώρα επιτόκιο, υψηλότερο ίσως από 5% ή και 6%, ή ακόμη τα επίσης γνωστά από τη βιβλιογραφία των εξυγιάνσεων ομολογιακά δάνεια με ρήτρα ανάπτυξης, λύση η οποία κρίνεται απολύτως αποτυχημένη σε κρατικό επίπεδο (εφαρμόστηκαν σε χώρες της Νότιας Αμερικής με δυσθεώρητα επιτόκια και εγκαταλείφθηκαν γρήγορα) και σχετικώς αποτυχημένη σε εταιρικό επίπεδο (όπου τα ομολογιακά δάνεια αυτού του τύπου συνοδεύει η φράση “Smell of Death” και δεν έχουν καταφέρει να προσελκύσουν σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία το ενδιαφέρον σοβαρών και αξιόλογων επενδυτών).

Σε κάθε περίπτωση οι εταίροι μας κατανοώντας και την πολιτική διάσταση του χειρισμού του θέματος από μια νέα και άπειρη κυβέρνηση, πλην όμως εφοδιασμένη με αρκετό πολιτικό κεφάλαιο για διαπραγμάτευση εκτιμώ ότι θα της δώσουν μια μικρή ένεση ρευστότητας και, κυρίως, την παράταση χρόνου που χρειάζεται για να συνειδητοποιήσει τη σκληρή και αμείλικτη πραγματικότητα, αλλά και τις ευκαιρίες που κρύβονται σ’ αυτή για τη χώρα μας. 

Εάν ο κ. Τσίπρας παραμερίσει χωρίς χρονοτριβή το στενό κομματικό του συμφέρον και αγνοήσει τις πρόσκαιρες και αναμενόμενες αντιδράσεις που θα προκαλέσει η αποδοχή των μεγάλων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, εάν δηλαδή αντισταθεί στο τοξικό παρελθόν και εκμεταλλευτεί ό,τι του προσφερθεί με αποκλειστικό γνώμονα το συμφέρον της χώρας, τότε θα έχει την ιστορική ευκαιρία να είναι αυτός που θα κλείσει με επιτυχία τον κύκλο της μεταπολίτευσης και θα ενισχύσει τη θέση της Ελλάδας στην Ευρώπη του 21ου αιώνα. Σε μια τέτοια περίπτωση θα ξαναδεί το «4» στο ποσοστό του κόμματός του αλλά τώρα το «4» θα είναι στη θέση της δεκάδας.

* Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΕΣΤΙΑ στις 7/2/2015

Επιχειρηματίας δεσμώτης

Το θεσμικό πλαίσιο της πτώχευσης και της εκκαθάρισης είναι ένα ακόμη κριτήριο για να κριθεί μια χώρα ως φιλικός προορισμός κεφαλαίων ή όχι.
Στις ανεπτυγμένες χώρες που προσελκύουν επενδύσεις ο επιχειρηματίας που η επιχείρησή του πτωχεύει δεν στιγματίζεται κοινωνικά, δεν φυλακίζεται για τα χρέη του, δε δημεύεται η προσωπική του περιουσία δε μπαίνει σε μαύρη λιστα. Μπορεί να ξαναπροσπαθήσει χωρίς κοινωνική κατακραυγή, θεσμικά εμπόδια και αποκλεισμούς.
Στις ΗΠΑ εκατοντάδες κορυφαίοι σήμερα επιχειρηματίες απέτυχαν στις πρώτες τους προσπάθειες. Ήξεραν από την αρχή ότι εάν αποτύχουν θα έχουν κι άλλες ευκαιρίες. Κι όταν απέτυχαν δεν εμποδίστηκαν αντιθέτως ενθαρρύνθηκαν να ξαναπροσπαθήσουν.
Μια χώρα έχει φιλικό περιβάλλον για επενδύσεις όταν μπορεί κάποιος να επενδύει με ταχύτητα και εάν δεν πηγαίνει καλά η επιχείρησή του να απεμπλέκεται απ΄αυτή γρήγορα με μόνο κόστος την απώλεια του κεφαλαίου που επένδυσε σ΄αυτή.
Στην Ελλάδα το θεσμικό πλαίσιο των πτωχεύσεων, της φορολογίας αλλά και αυτό ακόμη της εκκαθάρισης αδυνατεί να κατανοήσει ότι άλλο η επιχείρηση κι άλλο ο επιχειρηματίας με αποτέλεσμα ο τελευταίος να καθίσταται εσαεί όμηρος του κράτους και των ατέρμονων διαδικασιών της νομοθεσίας.
Κι αυτά ισχύουν ακόμη και για τις ανώνυμες εταιρείες.
Έτσι όμως αποθαρρύνεται σημαντικός αριθμός επίδοξων επιχειρηματιών να επενδύσει στη χώρα.
Αλλά αυτά για τους πολιτικούς και τους νομικούς της χώρας είναι λεπτομέρειες...